Youths Clamor for Genuine Rehabilitation Efforts for Sierra Madre

Infanta, Quezon –Four years after the implementation of Presidential Proclamation 413 by then President Benigno Simeon C. Aquino III, declaring September 26 of every year as Save Sierra Madre Day, the Sierra Mountain Range still faces threats due to various development aggression projects, says  Southern Tagalog for Environmental Development and Protection (STEP-Sierra Madre) – an environmental youth organization in Quezon, Rizal and Laguna; as they hold an Environmental Youth Summit on September 25 entitled SIERRA MADRE: NAGMAHAL, NASAKTAN, NAGPAPASAGIP SA MAMAMAYANG MAKAKALIKASAN.

While the group welcomes the move of the Department of Environment and Natural Resources to order a moratorium to some mining industry operations, “it is imperative to do the same to other destructive business ventures like forest-land conversion that paved way to making Sierra Madre as a spot to Eco-Tourism projects. Permits are still given to few big logging concessionaires those rampantly cutting trees even at the heart of the forested area, while Greening programs prioritize plants like rattan, jathropa, kamoteng-kahoy, yellow corn for bio-diesel, and  used as raw materials in lined with industries’ demands instead of planting native variety of trees,” Mark Almazan – chairperson of STEP-SM lamented.

A month ago, Sierra Madre as a seat for planned construction of big dams made it to the hot spot when four died and two other workers still missing when trapped inside the tunnel of the on-going building of Sumag River Diversion Project in General Nakar, Quezon on the onslaught of South Easterly Wind or Hanging Habagat.

Sumag Dam is designed to optimize the water supply for the Umiray-Angat Transbasin Project, while four more big dams are set to be built in the Kaliwa Transbasin namely: New Centennial Water Source- Kaliwa Dam, Agos Dam, Kanan Dam and Laiban Dam that are expected to enclose major river system in Rizal and Northern Quezon that are feared to endanger many lives to many residents and deprive free access to water and irrigation to agricultural lands in the area.

“Sierra Madre, like all other natural environment has its’ carrying capacity. And at this point, it already reached its limit,” says Almazan. “Thus, rehabilitation effort must be given priority instead of allowing more commercial ventures, even erroneous government projects like the exclusion of more than 10, 000 hectares of lands under Presidential Proclamation 196 from being a Protected Area – that led the way to the distribution of lands to more than 4, 000 CLOA holders that are supposedly small farmers and rebel returnees in Real, Quezon.”

“Unfortunately this became an effective route to concentrate the land to few big businessmen as the farmers have no capacity in the first place to cultivate the lands because it does not fall to agricultural land category as it is 18 slopes above sea level, added by Almazan.

“All these projects, made us think that our dreams preserving our shelter, our culture and securing our Ancestral Domain gets farther and farther, says Jhonny Azcarraga of Dunong at Dangal ng Makabagong Dumagat (DUMAGAT).

“Like the popular hugot memes Nagmahal, Nasaktan…, Sierra Madre loved us, without hesitation shared its bounty to the people that are dependent to her. But now, people are hurting her by extracting all the possible wealth that can get from her for profit at the expense of its’ destruction. Only us can patch things up, by exposing all these destructive activities and be part of a collective efforts toward achieving a sustainable and nature-friendly society”, ended by Almazan.###

Advertisements

Sierra Madre: Nagmahal, Nasaktan, Nagpapasagip sa Mamamayang Makakalikasan

NAGMAHAL. Ang Sierra Madre o inang kabundukan ang pinakamahabang mountain range sa Pilipinas. Binubuo ito ng higit 1, 400, 000 hektaryang kagubatan mula Bicol Region hanggang Cagayan. Tinitiyak nito ang balanseng biodiversity at tahanan ng higit 10, 000 species ng hayop at halaman (flora and fauna) gaya ng Rafflesia manillana at jade vine (Strongylodon macrobotrys, Red Lauan (Shorea negrosensis), White Lauan (Shorea contorta), Mayapis (Shorea palosapis), Bagtikan (Parashorea malaanonan), Tiaong (Shorea ovata) at Dungon (Heritiera sylvatica).

Matatagpuan dito ang 88 uri ng ibon, 53 dito ay matatagpuan lamang sa Pilipinas at 12 ay endemic  sa Luzon. Nandito din ang mga critically endangered na uri ng ibon at hayop gaya ng Philippine Eagle (Pithecophaga jefferyi), Philippine Hawk-eagle (Spizaetus philippensis), Philippine brown dear (Rusa marianna) na mas kilala sa tawag na (Cervus mariannus) at ang Philippine warty pig (Sus philippensis).

Hinihinga ng mga mamamayan ang malinis na hanging nagmumula sa  kagubatan ng Sierra Madre bilang natural na baga (lungs) ng ating daigdig. Dito umaasa ang libu-libong mamamayan mula sa tubig – inumin at  irigasyon para sa agrikultura, kagamitan sa paggawa ng mga bahay, muebles at handicrafts, pagkain, non-timber products gaya ng pag-uuway, honeybee, at yamang-mineral.

Nagsisilbing pananggalang ang Sierra Madre sa panahon ng kalamidad  laban sa malalakas na bagyo at kanlungan kapag may banta ng tsunami at storm surge sa mga komunidad malapit sa dagat.

Tintiyak ng Sierra Madre ang patuloy na daluyong (run-off) ng katubigan mula sa mga ilog patungo sa karagatan upang manatili ang natural na siklo ng tubig (water cycle), maiwasan ang paglubog ng mga kalupaan (subsidence), at maging sagana ang mga yamang tubig at ng ating karagatan.

NASAKTAN. Nanganganib na tuluyang masira ang Kabundukan ng Sierra Madre gawa ng samu’t saring mapanirang aktibidad ng tao. Gaya ng malaganap pa ring pagmimina sa Hilaga at Timog Sierra Madre. Pangatlo (3) na ngayon ang Pilipinas sa pinakamalaking pinagkukunan ng ginto sa buong mundo, pang-apat sa pagmimina ng copper, pang-lima sa nickel at pang-anim sa chromite.  Malaking bahagdan ng mga ito ay minimina sa kabundukan ng Sierra Madre, subalit malaking bahagdan din ng mga naninirahan dito ay hindi naman makatikim ng kaunlaran na pinapangako mula sa industriyang ito. Ang malubha, hindi na muling maipapanumbalik ang nawala nang mga gubat at  bundok.

Patuloy ang pagka-upaw ng kabundukan ng Sierra Madre. Ang Pilipinas ay isa mga bansang may pinakamabilis na pagkaubos ng kagubatan (deforestation) sa buong mundo. Sa katunayan, 20% na lamang ng ating forested area ang nalalabi.

Hindi nalalayo dito ang Sierra Madre, dulot ng malaganap pa ring pagkakaingin, pastulan at pagtotroso, at proyektong agribusiness o pagpapalit-gamit ng lupang kagubatan maging ng mga dating itinatanim na native varieties ng mga puno patungo sa pagpaprayoridad sa mga pananim na mapagkakakitaan/ maibibenta at magagamit sa negosyo  gaya ng  uway, jetropha (tuba-tuba), kamoteng-kahoy, atbp. –   na nagreresulta sa pagliit ng suplay ng reserbang tubig, kabi-kabilang landslides dulot ng paglambot ng lupa, at mga pagbaha.

Naging mabisang ruta ang Presidential Proclamation 196 sa bayan ng Real upang makonsentra sa iilang may interes sa kabundukan ng Sierra Madre ang pag-aari sa lupa, nang ipamahagi  sa mga magsasaka ng pamahalaan partikular ng Department of Agrarian Reform (DAR) noong 1992 –  ang may 10, 193 hektaryang lupain bilang exclusion sa Presidential Proclamation 1636 sa higit 4, 415 CLOA beneficiaries (Certificate of Land Ownership Award).

Subalit dahil walang suportang serbisyo at sa katunayan ay higit sa 18 slopes ang taas ng lugar  at hamak na masukal pa, walang kakayahan ang mga magsasaka na ikultiba at pangalagaan ang mga lupang ipinamahagi sa kanila. Dagdag pa ang ilang datos na umano’y ibinahagi ang lupa sa mga hindi lehitimong magsasaka o kaya naman ay nabahaginan pero hindi alam kung saan doon ang lupang nakapangalan sa kanila.

Hindi nakapagtatakang dahil dito, naipagbili ang hindi iilang hektaryang lupain sa mga malalaking negosyante at korporasyon gaya ng 102.6262has. pag-aari ng  Nature’s Valley Corp. sa Kiloloron, ang ngayo’y Mahogany Plantation na pag-aari ni Don Pepe Tan ng CDO Meat Processing and Manufacturing Corp. at ang 69.5667 has. pag-aari ni Ignacio Gimenez sa Bgy. Llavac, Real, Quezon.

Naka-amba na rin ang pagtatalaga sa malawak na bahagi ng Sierra Madre para sa pagtatayo ng mga  proyektong eko-turismo gaya ng Commercial Resorts, Amusement Parks, lunsaran ng mga Military Exercises at subdibisyon bilang pamalit sa masikip at mataong komunidad sa Baguio at Metro Manila.

Hindi natitinag ang balaking itayo ang mga proyektong dambuhalang dam gaya ng Laiban Dam, New Centennial Water Source Project – Kaliwa Dam, Kanan Dam, Agos Dam at Sumag River Diversion Project kung saan namatay ang isang manggagawa nito at lima pang nawawala nang ma-trap sa tunnel ng ginagawang dam sa kasagsagan ng hanging habagat nitong Agosto na nagpataas sa libel ng tubig sa ilog  Sumag.

Ito ay sa kabila ng samu’t saring ibinabatong argumeto tungkol sa praktikalidad ng pagtatayo nito, isyu sa kaligtasan, pangmatagalang epekto (environmental Impacts) sa kalikasan, at mga paglabag sa batas gaya ng Protected Area System, Presidential Decree No. 1151 [Philippine Environmental Policy], Environmental Impact Satement System, Presidential Decree no. 1586; Wildlife Protection Act, Indigenous Peoples’ Rights Act, atbp.

Nanganganib ding maipagkait ang karapatan sa Lupang-Ninuno ng mga Dumagat at Remontados kung saan saklaw nila ang kabuuhan ng mga lokasyon kung saan itatayo ang mga dambuhalang dam.

Sumusugal ang pamahalaan sa pagtatayo ng mga bagong dambuhalang dam gayong 1,260 MLD (Million Liters per Day) lamang ang kailangan ng 13Milyong populasyon ng Metro Manila. Kayang-kaya itong punan ng mga dati nang nakatayong dam gaya ng Angat Dam na may kapasidad na 4,000 MLD dagdag pa kung irirehabilitate ang Wawa Dam.

NAGPAPASAGIP. Nasasaid at nauubos ang kakayahan at kapasidad (carrying capacity) ng Sierra Madre, ng anumang anyo ng kalikasan at ng mundo sa kabuuhan. Hinahalukay alang-alang sa tubo at kita ang mga kapatagan, ilog at dagat maging ang kailaliman ng ating mga kalupaan.

At ngayong nasimot na ang mga yaman sa mga sentrong-urban at mabababang lugar, nakatanaw ang mga negosyante sa mga gubat at bundok na huling tanggulan (last frontier) ng ating likas–yaman upang pigain ang anumang mapagkakakitaan mula dito.

Dinaranas at nakikita na natin ang mga pangyayaring magpapatotoo sa malubhang kundisyon ng Sierra Madre gaya ng malawakang mudslide/ landslide at pagbaha na kumitil sa libong mamamayan ng Hilagang Quezon noong 2004 sa pananalasa ng bagyong Winnie. Ang hindi malilimutang hagupit ng bagyong Ondoy na nagpatanaw sa kalbo nang Sierra Madre. At ang taun-taong malalakas na bagyo na nagdudulot ng malawakang pag-erode ng lupang bundok patungo sa mga low-lying area.

Panahon na upang muling maunawaan at pahalagahan ng bawat isa, na hindi tayo hiwalay na entidad sa kalikasan. Kung kaya’t ang pagkawala ng kalikasan ay hudyat ng pagkawala din ng buong sangkatauhan. Walang tunay na pag-unlad kung hindi isinasaalang-alang ang kapakanan ng likas-yaman at ang kaligtasan ng higit na nakararaming mamamayan.

Kung kaya higit kailanman, kinakailangan ang malawakang pagtugon ng lahat upang sagipin ang Sierra Madre mula sa nandarambong dito – para sa ating nabubuhay sa ngayon, para sa bagong henerasyon.

Isang hakbang pasulong ang programa ng Department of Environment and Natural Resources (DENR) sa pagdideklara ng papapatigil sa pagmimina at ang mungkahing pagbubuo ng Sierra Madre Council upang magtiyak ng wastong pangangalaga sa kalikasan. Subalit, dapat pa ring maging mapagmatyag na hindi maging daan ito sa pagpapasok ng mga bagong proyektong pangnegosyo (commercial ventures) na makakasira din sa ating kalikasan.

Iligtas ang SIERRA MADRE mula sa mga mapanirang proyekto!

Tiyakin ang interes at kaligtasan ng Mamamayan bago ang Negosyo at Kapital!

Damdamin ng Bayan, Igalang! Dambuhalang Dam Tutulan!

Itatag ang Konseho ng Sierra Madre na may pantay na representasyon ng lahat ng sektor ng mga mamamayang nakatira dito!

Ipagbunyi ang Araw ng Pagsagip sa Sierra Madre!

STEP – Sierra Madre

September 2016sierra-madre-day

Ang Pagtibag sa Apat na Haligi ng Hustisyang Pangklima ng Mayayamang Bayan

 

Sa nakalipas na dalawang dekada, nasaksihan ng mundo ang pinakamapinsala at pinakamalulupit na trahedya sa kasaysayan. Taong 2004,nang maganapap ang mapaminsalangTsunami sa rehiyon ng Timog at Timog-Silangang Asya, na nag-iwan ng libu-libong taong namatay.  Sa taon ding iyon nanalasa ang Hurricane Katrina sa Estados Unidos (pinaka-makapangyarihang bansa sa mundo) na nag-iwan ng daan-daang patay at libu-libong pinsala sa mga ari-arian.

Napaluhod maging ang Japan nang perwisyuhin ng magkakasabay na lindol at tsunami na dumulo sa nuclear meltdown ng Fukushima Daiichi Nuclear Power Plant – na nakaapekto sa kanilang ekonomiya at kumitil sa maraming mamamayang Hapones. Sa kasalukuyan, tinatayang higit 200 milyong tao ang tinatawag na Climate Refugees o mamamayang napilitang lumikas sa kanilang komunidad dahil sa epekto ng mga natural disasters. Pinakamalaki o 40% dito ay mga mamamayan sa rehiyon ng Asya Pasipiko.

Malaking problema sa maraming bansa ang labis na pagbaba ng produksyon sa agrikultura at pangisdaan na siyang dahilan ng lumulobong bilang ng mamamayang naghihikahos sa pagkagutom at kahirapan.

Sa Pilipinas, higit 7, 000 ang pinaslang ng trahedya sa Ormoc noong 1990 na sinundan ng flash flood at pagguho ng lupa sa Guinsaugon, St. Bernard, Leyte. Higit libo naman ang napaslang sa Real, Infanta, Nakar-Quezon sa kasagsagan ng bagyong Winnie noong 2004. Taong 2009 nang pinadapa ang pusod ng Kamaynilaan at mga karatig probinsya sa Luzon ng bagyong Ondoy, daan-daan din ang patay at higit P52 bilyon ang inutang ng gobyerno para sa rehabilitasyon. Pinakamalaking hambalos sa bansa ang trahedyang dala ng bagyong Yolanda (Pinakamalakas na bagyo sa kasaysayan ng mundo) saVisayas noong 2013 na nag-iwan ng higit 6,000 patay, 1,779 nawawala, at bilyun-bilyong pagkawasak ng ari-arian.

Tinatayang mga siyentista na magtutuluy-tuloy, madalas at mas mapinsala ang mga kalamidad na dadanasin ng tao sa kasalukuyan. Kung kaya mula sa dating pagtanggi, ngayon ay kinikilala na ng mga Nagkakaisang Bansa ang pinakamalupit na banta sa pag-iral ng tao – ang Pagbabago ng Klima o Climate Change.

Taong 1991, sa kumperensya ng United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC), kinilala ang malaking responsibilidad ng tao bilang pangunahing maysala sa pag-init ng klima ng daigdig. Sa ilalim nito, nabuo ang prinsipyo ng Karaniwan Subalit Hindi Pantay na Responsibilidad (Common But Differentiated Responsibility) bilang pagtugon sa epekto ng pagbabago ng klima. Sang-ayon dito, higit na may tungkulin ang mayayamang mga bansa (Global North Countries) sa paglalatag ng mga makakalikasang programa para mapigilan ang malubhang epekto nito sa mamamayan lalo sa mga mahihirap (Global South Countries) na bansa.

Isinisisi sa mayayamang bayan gaya ng Estados Unidos at mga kanluraning bansa, ang pagkasira ng kalikasan at pag-init ng mundo mula sa historikal na pandarambong nito sa likas-yaman bilang hilaw na materyales at sangkap sa kanilang pagpapaunlad-simula noong rebolusyong industriyal, 1700’s. Yumaman ang ilang bansa subalit higit na nalugmok sa pagkabangkarote ang madaming maliliit na bayan dahil sa pagsalo ng mga epekto bunsod ng pagkasira ng kalikasan.

Napormalisa sa UNFCC ang progresibong batayan ng Hustisyang Pangklima  sa pagsisikap ng mga mahihirap na mga bansa. Dito nabuo ang Apat na Haligi ng Hustisyang Pangklima: 1. Mitigasyon, ang pagbabawas ng emisyon ng CO2 ng mga bansa sa norte sa pamamagitan ng pagbabago ng kanilang istilo ng pamumuhay at pagbabawas ng mga proyektong-industriyal na mapanira sa kalikasan; 2. Adaptasyon, kinakailangang pondohan ng Global North ang mahihirap na nasyon para maka-angkop sa panahon ngayong nariyan na ang epekto ng Climate Change; 3. Pagsasalin ng mga Teknolohiya, pagpasa at pagbibigay ng mga makinarya na magagamit ng mga bayan sa pag-aangkop at pagkontrol sa epekto ng mga kalamidad, 4. Pinansya, o pagpopondo at pagbabayad ng Norte ng kanilang Climate Debt o utang sa mga mahihirap na bansa na nasalanta ng mga natural na trahedya na dulot ng pang-aabuso sa kalikasan ng mga negosyo ng Norte.

 

Nakakalungkot, dahil sinisikutan ng mayayamang mga bansa ang tungkuling ito sa pamamagitan ng paggigiit ng mga Market based Approach at Clean Development Mechanisms (CDM) o pagsasaalang-alang sa kita at negosyo bago tugunan ang usaping pang-klima; gaya ng sustainable mining, clean coal at clean nuclear, gayng lantad nang ito ang mga numero unong mapanira sa kalikasan at nag-i-emit ng sobra-sobrang karbon sa atmospera.

 

Bukod dito, ipinapasa ng Global North countries sa Global South na gawin ang kanilang responsibilidad sa reforestation, paglalatag ng maka-kalikasang programa, at iba pa; sa pamamagitan ng off-set at carbon trading gaya ng REDD (Reduction of Emission from Deforestation and Degradation in Developing Countries) o pagbibili ng carbon credits mula sa mahihirap na bansa para angkinin bilang kanilang proyekto sa pagtugon sa Climate Change. Habang business as usual ang mayayamang mga bansa sa pandarambong ng kalikasan at pag-i-emit ng mga karbon sa atmospera ng mundo.

 

Buuhan at lahatan ang gampaning dapat gawin ng sangkatauhan sa pagkontrol sa pagbabago ng klima at pagsolusyon dito. Kung iilan lamang bansa ang tumatalima sa pagsasalba ng kalikasan, habang patuloy naman sa pagsisira ang ilang mga nasyon sa ngalan ng kita at negosyo, sa esensya ay walang paghupa ang pagkitil natin sa ating mundo- ang nag-iisang tahanan nating mga tao. ###

 

STEP-Sierra Madre

October 3, 2014

 

 

Envi. Facts Machine: Si Roger Rabel at ang kanyang Siyentipikong Nadiskubre

 

1948, nang ang siyentistang Pranses na si Roger Rabel ay nadiskubreng ang pagbabago ng temperatura ng daigdig ay higit na tumaas pagtuntong ng ika-20 siglo. Pinag-aralan nya ang mga ice caps sa rehiyong artika at sa pamamagitan ng proseso ng carbon dating ay napagkumpara niya ang pagbaba o pagtaas ng klima ng daigdig sa ilang mga siglo. Napansin ni Rabel na simula nang Rebolusyong Industriyal ay naging labis-labis ang dami ng akumulasyon ng mga mapaminsalang kemikal sa atmospera kumpara sa antas ng akumulasyon ng carbon dioxide ilang libong taon na ang nakakaraan.

Sa pagdami ng naiipong mga nakakalasong kemikal sa ating atmospera dahil sa kagagawan ng tao, gaya ng pag-asa sa mga fossil energy source o miniminang karbon (tulad ng coal, langis, natural gas, atbp), walang patumanggang pagkasira sa kagubatan (deforestation) para punan ang walang regulasyong produksyon ng mga produkto sa merkado kahit lampas-lampas na sa kunsumo ng tao; higit na lumala sa panahon ngayon ang dami ng libel ng mga nakakalasong kemikal sa ating kalawakan na siyang dahilan ng nararanasan natin sa ngayong global warming at climate change.

Ang Pagtibag sa Apat na Haligi ng Hustisyang Pangklima ng Mayayamang Bayan

Sa nakalipas na dalawang dekada, nasaksihan ng mundo ang pinakamapinsala at pinakamalulupit na trahedya sa kasaysayan. Taong 2004,nang maganapap ang mapaminsalangTsunami sa rehiyon ng Timog at Timog-Silangang Asya, na nag-iwan ng libu-libong taong namatay. Sa taon ding iyon nanalasa ang Hurricane Katrina sa Estados Unidos (pinaka-makapangyarihang bansa sa mundo) na nag-iwan ng daan-daang patay at libu-libong pinsala sa mga ari-arian.

Napaluhod maging ang Japan nang perwisyuhin ng magkakasabay na lindol at tsunami na dumulo sa nuclear meltdown ng Fukushima Daiichi Nuclear Power Plant – na nakaapekto sa kanilang ekonomiya at kumitil sa maraming mamamayang Hapones. Sa kasalukuyan, tinatayang higit 200 milyong tao ang tinatawag na Climate Refugees o mamamayang napilitang lumikas sa kanilang komunidad dahil sa epekto ng mga natural disasters. Pinakamalaki o 40% dito ay mga mamamayan sa rehiyon ng Asya Pasipiko.

Malaking problema sa maraming bansa ang labis na pagbaba ng produksyon sa agrikultura at pangisdaan na siyang dahilan ng lumulobong bilang ng mamamayang naghihikahos sa pagkagutom at kahirapan.

Sa Pilipinas, higit 7, 000 ang pinaslang ng trahedya sa Ormoc noong 1990 na sinundan ng flash flood at pagguho ng lupa sa Guinsaugon, St. Bernard, Leyte. Higit libo naman ang napaslang sa Real, Infanta, Nakar-Quezon sa kasagsagan ng bagyong Winnie noong 2004. Taong 2009 nang pinadapa ang pusod ng Kamaynilaan at mga karatig probinsya sa Luzon ng bagyong Ondoy, daan-daan din ang patay at higit P52 bilyon ang inutang ng gobyerno para sa rehabilitasyon. Pinakamalaking hambalos sa bansa ang trahedyang dala ng bagyong Yolanda (Pinakamalakas na bagyo sa kasaysayan ng mundo) saVisayas noong 2013 na nag-iwan ng higit 6,000 patay, 1,779 nawawala, at bilyun-bilyong pagkawasak ng ari-arian.

Tinatayang mga siyentista na magtutuluy-tuloy, madalas at mas mapinsala ang mga kalamidad na dadanasin ng tao sa kasalukuyan. Kung kaya mula sa dating pagtanggi, ngayon ay kinikilala na ng mga Nagkakaisang Bansa ang pinakamalupit na banta sa pag-iral ng tao – ang Pagbabago ng Klima o Climate Change.

Taong 1991, sa kumperensya ng United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC), kinilala ang malaking responsibilidad ng tao bilang pangunahing maysala sa pag-init ng klima ng daigdig. Sa ilalim nito, nabuo ang prinsipyo ng Karaniwan Subalit Hindi Pantay na Responsibilidad (Common But Differentiated Responsibility) bilang pagtugon sa epekto ng pagbabago ng klima. Sang-ayon dito, higit na may tungkulin ang mayayamang mga bansa (Global North Countries) sa paglalatag ng mga makakalikasang programa para mapigilan ang malubhang epekto nito sa mamamayan lalo sa mga mahihirap (Global South Countries) na bansa.

Isinisisi sa mayayamang bayan gaya ng Estados Unidos at mga kanluraning bansa, ang pagkasira ng kalikasan at pag-init ng mundo mula sa historikal na pandarambong nito sa likas-yaman bilang hilaw na materyales at sangkap sa kanilang pagpapaunlad-simula noong rebolusyong industriyal, 1700’s. Yumaman ang ilang bansa subalit higit na nalugmok sa pagkabangkarote ang madaming maliliit na bayan dahil sa pagsalo ng mga epekto bunsod ng pagkasira ng kalikasan.

Napormalisa sa UNFCC ang progresibong batayan ng Hustisyang Pangklima sa pagsisikap ng mga mahihirap na mga bansa. Dito nabuo ang Apat na Haligi ng Hustisyang Pangklima: 1. Mitigasyon, ang pagbabawas ng emisyon ng CO2 ng mga bansa sa norte sa pamamagitan ng pagbabago ng kanilang istilo ng pamumuhay at pagbabawas ng mga proyektong-industriyal na mapanira sa kalikasan; 2. Adaptasyon, kinakailangang pondohan ng Global North ang mahihirap na nasyon para maka-angkop sa panahon ngayong nariyan na ang epekto ng Climate Change; 3. Pagsasalin ng mga Teknolohiya, pagpasa at pagbibigay ng mga makinarya na magagamit ng mga bayan sa pag-aangkop at pagkontrol sa epekto ng mga kalamidad, 4. Pinansya, o pagpopondo at pagbabayad ng Norte ng kanilang Climate Debt o utang sa mga mahihirap na bansa na nasalanta ng mga natural na trahedya na dulot ng pang-aabuso sa kalikasan ng mga negosyo ng Norte.

Nakakalungkot, dahil sinisikutan ng mayayamang mga bansa ang tungkuling ito sa pamamagitan ng paggigiit ng mga Market based Approach at Clean Development Mechanisms (CDM) o pagsasaalang-alang sa kita at negosyo bago tugunan ang usaping pang-klima; gaya ng sustainable mining, clean coal at clean nuclear, gayng lantad nang ito ang mga numero unong mapanira sa kalikasan at nag-i-emit ng sobra-sobrang karbon sa atmospera.

Bukod dito, ipinapasa ng Global North countries sa Global South na gawin ang kanilang responsibilidad sa reforestation, paglalatag ng maka-kalikasang programa, at iba pa; sa pamamagitan ng off-set at carbon trading gaya ng REDD (Reduction of Emission from Deforestation and Degradation in Developing Countries) o pagbibili ng carbon credits mula sa mahihirap na bansa para angkinin bilang kanilang proyekto sa pagtugon sa Climate Change. Habang business as usual ang mayayamang mga bansa sa pandarambong ng kalikasan at pag-i-emit ng mga karbon sa atmospera ng mundo.

LANCE KATUTUBOBuuan at lahatan ang gampaning dapat gawin ng sangkatauhan sa pagkontrol sa pagbabago ng klima at pagsolusyon dito. Kung iilan lamang bansa ang tumatalima sa pagsasalba ng kalikasan, habang patuloy naman sa pagsisira ang ilang mga nasyon sa ngalan ng kita at negosyo, sa esensya ay walang paghupa ang pagkitil natin sa ating mundo- ang nag-iisang tahanan nating mga tao. ###

Buhay at Kamatayan ang Kasalukuyan

Sa panahon ngayon, mamamatay sa pagkalunod ang mga hindi marunong lumangoy.

Mabubuhay ang mga taong matututong huminga sa ilalim ng tubig.

Mamamatay ang mga mapapaso sa matinding init,

mabubuhay ang  masasanay sa paso at pagkadarang sa dagat ng apoy.

 

Sa panahon ngayon, papanaw ang mga carnivorous at vegetarian.

Mabubuhay ang mga taong sasampa sa bakod

at matututong magransack ng mga mall at warehouse.

 

Sa panahon ngayon, mamamatay ang kimi at walang paninindigan.

Mabubuhay ang matututong makipaglaban.

 

A, iba na nga ang panahon sa kasalukuyan!